Varikosel Tanısı Nasıl Konulur?
Varikosel tanısı, öncelikle hastanın şikâyetleri ve üroloji uzmanı tarafından yapılan fizik muayene ile konulur. Güncel AUA, EAU ve ASRM kılavuzlarına göre varikosel tanısında en önemli değerlendirme yöntemi fizik muayenedir.
Hastanın Şikâyetleri Değerlendirilir
Varikoseli olan birçok erkekte hiçbir şikâyet olmayabilir ve hastalık çocuk sahibi olamama nedeniyle yapılan incelemeler sırasında tesadüfen saptanabilir. Bazı hastalarda ise şu yakınmalar görülebilir:
- Çocuk sahibi olamama
- Testislerde ağrı veya rahatsızlık hissi
- Uzun süre ayakta kalınca artan künt ağrı
- Gün sonunda veya egzersiz sonrası belirginleşen şikâyetler
- Skrotumda ele gelen genişlemiş damarlar
Fizik Muayene Tanının Temelidir
Muayene ayakta yapılır. Gerekirse hastadan Valsalva manevrası (ıkınması) istenir. Böylece testis çevresindeki genişlemiş toplardamarlar daha belirgin hale gelir.
Muayene bulgularına göre varikosel üç dereceye ayrılır:
- Grade 1: Sadece ıkınma sırasında ele gelir.
- Grade 2: Ikınma olmadan ele gelir ancak dışarıdan görülmez.
- Grade 3: Damarlar hem ele gelir hem de dışarıdan görülebilir.
Muayenede ele gelmeyip yalnızca ultrason ile saptanan varikosel ise subklinik varikosel olarak adlandırılır. Güncel kılavuzlar, yalnızca ultrasonla saptanan subklinik varikoselin rutin olarak tedavi edilmesini önermemektedir.
Semen Analizi Yapılır
Çocuk sahibi olamayan erkeklerde tanının önemli bir parçası spermiyogramdır. Varikoselin sperm sayısı, hareketi ve şekli üzerindeki etkisi değerlendirilir. Gerekirse sonuçların doğrulanması için en az iki semen analizi istenebilir.
Hormon Testleri Gerekebilir
Sperm sayısının ileri derecede düşük olduğu veya testosteron eksikliği düşünülen hastalarda;
- FSH
- LH
- Total testosteron
gibi hormon testleri istenebilir.
Doppler Ultrason Her Hastaya Gerekli midir?
Hayır. Renkli Doppler ultrason tanıyı destekleyen yardımcı bir yöntemdir ancak rutin olarak her hastada gerekli değildir. Fizik muayenenin güvenilir olmadığı durumlarda, fazla kilolu hastalarda, nüks şüphesinde veya testis hacminin değerlendirilmesi gerektiğinde kullanılabilir.
Sonuç
Varikosel tanısı yalnızca ultrason raporuna bakılarak konulmaz. Tanıda en önemli basamak, deneyimli bir üroloji uzmanının yaptığı fizik muayenedir. Semen analizi ve gerektiğinde hormon testleri ile hastanın üreme sağlığı değerlendirilir. Doppler ultrason ise seçilmiş hastalarda tanıyı destekleyen yardımcı bir inceleme yöntemidir. Tedavi kararı; muayene bulguları, sperm analizi sonuçları, hastanın şikâyetleri ve çocuk sahibi olma isteği birlikte değerlendirilerek verilir.