HPV enfeksiyonu olan birçok kişide hiçbir belirti görülmez. Bu nedenle kişi virüsü farkında olmadan taşıyabilir ve başkalarına bulaştırabilir.
HPV Nasıl Bulaşır?
HPV'nin en önemli bulaşma yolu cilt ve mukoza temasıdır.
Bulaşma;
- Vajinal cinsel ilişki
- Oral seks
- Genital bölgelerin doğrudan teması
ile gerçekleşebilir.
Virüsün bulaşması için tam cinsel birleşme şart değildir. Genital bölgelerin teması bile bulaş için yeterli olabilir.
Prezervatif kullanımı bulaş riskini azaltır ancak tamamen ortadan kaldırmaz. Bunun nedeni HPV'nin prezervatifin kapatmadığı cilt bölgelerinden de bulaşabilmesidir.
HPV Belirtileri Nelerdir?
HPV enfeksiyonlarının büyük kısmı hiçbir belirti vermez.
Belirti geliştiğinde en sık görülen bulgular şunlardır:
- Genital siğiller
- Penis üzerinde küçük kabarıklıklar
- Skrotumda siğiller
- Kasık bölgesinde siğiller
- Anüs çevresinde siğiller
- Nadiren ağız veya boğaz bölgesinde lezyonlar
Siğiller tek veya çok sayıda olabilir. Bazen karnabahar görünümünde kümeler oluşturabilir.
HPV enfeksiyonu ağrı yapmayabilir ve uzun süre fark edilmeyebilir.
HPV'nin Riskli Tipleri
Bugüne kadar 200'den fazla HPV tipi tanımlanmıştır.
Bunların tamamı kansere neden olmaz.
Düşük Riskli HPV Tipleri
En sık genital siğile neden olan tipler:
- HPV 6
- HPV 11
Bu tipler genital siğillerin yaklaşık %90'ından sorumludur ve kanser oluşturma riskleri oldukça düşüktür.
Yüksek Riskli HPV Tipleri
Kanser gelişimi açısından en önemli tipler:
- HPV 16
- HPV 18
Bunun yanında;
- HPV 31
- HPV 33
- HPV 45
- HPV 52
- HPV 58
gibi tipler de yüksek risk grubunda yer alır.
Bu tipler;
- Rahim ağzı (serviks) kanseri
- Penis kanseri
- Anal kanser
- Ağız ve boğaz kanserleri
- Vulva ve vajina kanserleri
ile ilişkilidir.
HPV enfeksiyonu olması, kişinin mutlaka kanser olacağı anlamına gelmez. Kanser gelişimi genellikle yıllar süren kalıcı enfeksiyon sonucunda ortaya çıkar.
HPV Kimden Kime ve Ne Zaman Bulaştı?
Bu konu hastaların en çok merak ettiği ve en fazla yanlış anlaşılan konulardan biridir.
HPV enfeksiyonunda virüsün kimden, ne zaman ve hangi ilişkide bulaştığını kesin olarak söylemek çoğu zaman mümkün değildir.
Virüs, yıllarca hiçbir belirti vermeden vücutta sessiz kalabilir. Kişi enfeksiyonu uzun yıllar önce almış olabilir ve siğiller veya test pozitifliği çok daha sonra ortaya çıkabilir.
Bu nedenle HPV saptanması, tek başına yakın zamanda bulaş olduğu veya partnerlerden birinin sadakatsiz olduğu anlamına gelmez. Bu durum çiftler arasında gereksiz suçlamalara neden olmamalıdır.
HPV Tanısı Nasıl Konulur?
Erkeklerde HPV için rutin tarama testi bulunmamaktadır.
Tanı çoğunlukla:
- Ayrıntılı fizik muayene
- Genital siğillerin değerlendirilmesi
- Gerektiğinde biyopsi
ile konulur.
Kadınlarda ise rahim ağzı tarama programları kapsamında HPV DNA testleri ve smear testi kullanılmaktadır.
HPV Tedavisi
Bugün için HPV'yi vücuttan tamamen temizleyen bir ilaç bulunmamaktadır.
Tedavinin amacı;
- Siğilleri ortadan kaldırmak,
- Bulaş riskini azaltmak,
- Hastanın yaşam kalitesini artırmaktır.
Tedavi seçenekleri şunlardır:
- Kriyoterapi (dondurma)
- Elektrokoter
- Lazer tedavisi
- Cerrahi eksizyon
- Uygun hastalarda topikal ilaçlar
Tedavi sonrasında siğiller tekrar edebilir. Bunun nedeni virüsün ciltte sessiz olarak kalabilmesidir.
HPV Aşısı Nedir?
HPV aşıları, HPV enfeksiyonlarını ve bunlara bağlı gelişebilecek birçok kanser ile genital siğili önlemeyi amaçlayan koruyucu aşılardır.
Günümüzde en geniş korumayı sağlayan aşı 9 valanlı HPV aşısıdır ve yüksek riskli kanser tiplerinin yanı sıra genital siğillerden sorumlu tipleri de kapsar.
Kimler HPV Aşısı Olmalıdır?
HPV aşısı yalnızca kadınlar için değil, erkekler için de önerilmektedir.
Aşı özellikle;
- Kız çocukları
- Erkek çocukları
- Cinsel yaşam başlamadan önceki gençler
- Genç erişkinler
- Daha önce HPV ile karşılaşmış olsa bile uygun bireyler
için fayda sağlayabilir.
HPV enfeksiyonu geçirmiş olmak, aşıdan tamamen fayda görülemeyeceği anlamına gelmez. Çünkü kişi genellikle tüm HPV tipleriyle karşılaşmış değildir ve aşı diğer tiplere karşı koruma sağlayabilir.
HPV Aşısı Ne Zaman Yapılmalıdır?
En yüksek koruyuculuk, cinsel yaşam başlamadan önce yapılan aşı ile elde edilir.
Uluslararası kılavuzlara göre:
9-14 Yaş
HPV aşısı için ideal dönemdir.
Bu yaş grubunda bağışıklık yanıtı daha güçlüdür ve çoğu kişi için iki doz aşı yeterlidir.
15 Yaş ve Üzeri
Bu yaş grubunda genellikle üç doz aşılama önerilir.
Yetişkinler
Aşı, uygun bireylerde erişkin yaşlarda da uygulanabilir. Özellikle yeni partner ihtimali bulunan veya daha önce aşılanmamış kişilerde koruyuculuk sağlayabilir. Aşının olası yararı; yaş, cinsel öykü ve bireysel risk faktörleri değerlendirilerek hekimle birlikte planlanmalıdır.
HPV'den Korunmak İçin Neler Yapılabilir?
HPV enfeksiyonunu tamamen önlemek mümkün olmasa da risk önemli ölçüde azaltılabilir.
Korunma yöntemleri:
- HPV aşısı yaptırmak
- Prezervatif kullanmak (riski azaltır ancak tamamen engellemez)
- Sigara kullanmamak
- Düzenli sağlık kontrollerini yaptırmak
- Kadınlarda önerilen serviks kanseri taramalarını aksatmamak
- Genital bölgede yeni oluşan siğil veya lezyonlarda gecikmeden üroloji ya da kadın hastalıkları uzmanına başvurmak
Sık Sorulan Sorular
HPV yalnızca kadınlarda mı görülür?
Hayır. HPV hem kadınlarda hem de erkeklerde görülebilir. Erkekler de virüsü taşıyabilir, bulaştırabilir ve HPV'ye bağlı hastalıklar geliştirebilir.
HPV cinsel ilişki olmadan bulaşabilir mi?
Tam cinsel birleşme olmadan da genital cilt teması ile bulaşabilir. Bu nedenle yalnızca penetrasyonla bulaşan bir enfeksiyon değildir.
HPV pozitif çıkması yeni bulaş olduğu anlamına gelir mi?
Hayır. Virüs yıllarca sessiz kalabilir. Bu nedenle enfeksiyonun ne zaman ve kimden bulaştığını belirlemek çoğu zaman mümkün değildir.
HPV aşısı tedavi edici midir?
Hayır. HPV aşıları mevcut enfeksiyonu veya mevcut siğilleri tedavi etmez. Ama yeni HPV tiplerine karşı korunmada ve HPV ile ilişkili hastalıkların önlenmesinde önemli rol oynar.