Testosteron tedavisi, yalnızca kan testlerinde testosteron düzeyi düşük olan ve buna bağlı şikâyetleri bulunan erkeklerde uygulanmalıdır. Sadece yaşın ilerlemiş olması veya halsizlik hissi testosteron tedavisi için yeterli bir neden değildir.
Tedaviye başlamadan önce, testosteron düşüklüğünün nedeni araştırılmalı ve hastanın tedaviye uygun olup olmadığı değerlendirilmelidir.
Testosteron Tedavisi Kimlere Uygulanabilir?
Aşağıdaki durumların birlikte bulunması gerekir:
- Sabah saatlerinde yapılan en az iki ayrı ölçümde düşük total testosteron düzeyi
- Cinsel istekte azalma
- Sertleşme problemi
- Halsizlik ve enerji kaybı
- Kas kütlesinde azalma
- Kemik yoğunluğunda azalma
- Yaşam kalitesini etkileyen testosteron eksikliği belirtileri
Tedavi Öncesinde Hangi Tetkikler Yapılmalıdır?
Tedaviye başlamadan önce hastanın genel sağlık durumu ayrıntılı olarak değerlendirilmelidir.
İstenen başlıca tetkikler şunlardır:
- Total testosteron (sabah 07.00–11.00 arasında, tercihen iki kez)
- Gerekirse serbest testosteron veya SHBG
- FSH ve LH
- Prolaktin
- PSA (Prostat Spesifik Antijen)
- Tam kan sayımı (özellikle hemoglobin ve hematokrit)
- Karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri
- Açlık kan şekeri veya HbA1c
- Lipid profili (toplam kolesterol, LDL, HDL ve trigliserid)
Hastanın yaşı ve ek hastalıklarına göre ek incelemeler de istenebilir.
Tedavide Hedef Testosteron Değeri Nedir?
Amaç testosteronu normal fizyolojik aralığa yükseltmektir; normalin üzerine çıkarmak değildir.
Güncel uluslararası kılavuzlara göre hedef, genç ve sağlıklı erkeklerde görülen orta-normal serum testosteron düzeylerine ulaşmaktır. Çoğu hastada bu, yaklaşık 450–700 ng/dL aralığına karşılık gelir. Tedavi, yalnızca laboratuvar değerine göre değil, hastanın şikâyetlerindeki düzelme ve olası yan etkiler birlikte değerlendirilerek düzenlenir.
PSA Takibi Neden Önemlidir?
Testosteron tedavisi başlamadan önce mutlaka prostat değerlendirmesi yapılmalıdır.
Tedavi öncesinde:
- PSA ölçümü
- Gerekli hastalarda parmakla prostat muayenesi
önerilir.
Tedavi başladıktan sonra:
- İlk 3–6 ay içinde PSA tekrar değerlendirilir.
- Daha sonra yaş ve risk durumuna göre yılda bir kez takip edilir.
PSA'da beklenenden fazla yükselme veya prostat muayenesinde şüpheli bulgu saptanması durumunda üroloji uzmanı tarafından ileri değerlendirme yapılmalıdır.
Testosteron Tedavisi Prostat Kanserine Neden Olur mu?
Güncel bilimsel veriler, uygun şekilde seçilmiş hastalarda testosteron tedavisinin prostat kanserine neden olduğunu gösteren güçlü bir kanıt olmadığını ortaya koymaktadır.
Ancak;
- Aktif prostat kanseri bulunan hastalarda,
- Tedavi edilmemiş yüksek riskli prostat kanseri şüphesi olanlarda
testosteron tedavisi başlanmaz.
Daha önce prostat kanseri nedeniyle tedavi görmüş hastalarda ise testosteron tedavisi ancak seçilmiş olgularda ve yakın ürolojik takip altında değerlendirilebilir.
Tedavi Sırasında Başka Hangi Değerler Takip Edilir?
Testosteron tedavisi düzenli takip gerektirir. Kontrollerde şu değerlendirmeler yapılır:
- Total testosteron: Tedavinin yeterliliğini değerlendirmek için.
- PSA: Prostat sağlığını izlemek için.
- Tam kan sayımı (özellikle hematokrit): Testosteron kırmızı kan hücresi üretimini artırabilir. Hematokritin aşırı yükselmesi pıhtılaşma riskini artırabileceğinden takip edilmelidir.
- Lipid profili (LDL, HDL, trigliserid): Kardiyovasküler riskin değerlendirilmesi için.
- Açlık kan şekeri veya HbA1c: Diyabeti olan veya risk taşıyan hastalarda.
- Karaciğer fonksiyon testleri: Özellikle ağızdan kullanılan testosteron preparatlarında veya ek karaciğer hastalığı bulunan kişilerde gerekebilir.
Bazı hastalarda kemik yoğunluğu, uyku apnesi belirtileri ve kardiyovasküler risk faktörleri de düzenli olarak değerlendirilir.
Testosteron Tedavisi Her Erkek İçin Uygun mudur?
Hayır. Aşağıdaki durumlarda testosteron tedavisi uygulanmamalı veya dikkatle değerlendirilmelidir:
- Çocuk sahibi olmayı planlayan erkekler (sperm üretimini baskılayabilir)
- Aktif prostat veya erkek meme kanseri
- Kontrolsüz kalp yetmezliği
- Tedavi edilmemiş ciddi uyku apnesi
- Hematokrit yüksekliği (eritrositoz)
Sonuç
Testosteron tedavisi, doğru hasta seçildiğinde yaşam kalitesini, cinsel isteği, enerji düzeyini ve kas gücünü artırabilen etkili bir tedavidir. Ancak bu tedavi mutlaka üroloji veya androloji konusunda deneyimli bir hekim tarafından planlanmalı, PSA, hematokrit, testosteron düzeyi ve metabolik risk faktörleri düzenli aralıklarla takip edilmelidir. Amaç, testosteronu normal fizyolojik aralıkta tutmak ve tedaviyi güvenli bir şekilde sürdürmektir.